АНТИСЕМИТИЗМОТ ВО ЦРКВАТА
- ICEJ MK
- Feb 21
- 8 min read
Updated: Feb 23

Антисемитизмот во црквата е болна и длабоко загрижувачка контрадикција. Црквата треба да биде место за моралното водство, совеста и духовната чистота. Кога предрасудите кон еврејскиот народ се појавуваат на такво место - без разлика дали преку проповеди, учења, симболи или молчење - тоа го поткопува интегритетот и човечкото достоинство на верата. Ова е спротивно на христијанската вера и ја преувеличува евангелската порака. Црквата е повикана да сведочи за Бога во љубов, вистина и правда; кога практикува непријателство кон Евреите, тогаш таа излегува од својата мисија и Зборот на Господ, кој Самиот е Eвреин.
Да се потсетиме на нашите заеднички корени
Христијанската вера е длабоко вкоренета во јудаизмот. Исус бил Евреин, од семејство еврејско потекло и воспитан според светата книга на Израел. Тие се молеле и пееле Псалми, го практикувале Законот и присуствувале на богослужби во синагогите. Неговите ученици, раната на црквата и писателите на Новиот завет скоро сите биле Евреи. Немало заедничко духовно наследство бидејќи христијанството не го заменило јудаизмот како нешто туѓо и инфериорно. Напротив, христијанството е произлегло од него. Кога црквата ја одзема оваа вистина, ризикува да даде погрешно разбирање на Библијата и самиот Христос.
Лажни теологии кој го поттикнуваат антисемитизмот
1. Теологијата на Замена
Како што црквата се ширела и го множела бројот на верници, сè повеќе и повеќе незнабошци биле преобратени, па кога станала претежно нееврејска (веќе во вториот век), црквата почнала да се одвојува и да се дистанцира од јудаизмот. Најзначајната теолошка промена е појавата и развојот на Теологијата на замена.
Што е Теологија на замена? Теологијата на замена учи: дека Божјиот завет со Израел повеќе не е валиден затоа што го отфрлиле Исус како Месија, дека христијанската црква сега е „новиот Израел“ што ги наследува сите Божји ветувања и дека еврејскиот народ е проколнат и отфрлен од Бога. Црквата трајно го заменила Израел поради нивното неверие. Црквата сега е „новиот Израел“ и Бог повеќе нема никаков план со Евреите. Тие повеќе не се важни.
А што вели Библијата?
Божјиот завет со Израел е вечен завет и не трае до Христос. „Ќе склучам вечен завет со нив; никогаш нема да престанам да им правам добро.“ Еремија 32:40 Бог е верен на своите ветувања и Божјиот завет со еврејскиот народ сè уште трае „затоа што Божјите благодатни дарови и повик се неповратни“. Рим. 11:29
Бог не го отфрлил својот избран народ. „Затоа прашувам: Дали Бог го отфрлил својот народ? Во никој случај!“ Рим. 11:1
Ние како христијани не го заменивме еврејскиот народ, само се накалемивме како гранка од дива маслинка на питома маслинка, на израелското заветно дрво. Апостол Павле го илустрира ова прекрасно: „Ако некои гранки се скршени, а ти, како гранка од дива маслинка, си накалем меѓу нив и сега имаш удел во корените и сочноста на маслинката, немој да се фалиш“.
Божјите ветувања до Израел се уште валидни, и за целта што ја имал намера за нив и за земјата што им ја дал. Вака му вели Бог на Авраам: „Ќе склучам завет со тебе и со твоите потомци од колено до колено - вечен завет - и ќе бидам твој Бог и твое потомство. Ќе ти ја дадам тебе и на твоите потомци како вечен посед целата земја Ханаан во која сега живееш.“ Битие 17:7-8 Бог е сопственик на целата земја и тој одредува на кој народ ќе му даде одреден дел. „Од еден човек ги создаде сите народи за да се населат во целата земја, одредувајќи ги времињата и границите на нивното населување.“ Дела 17:26 Божјото ветување да ја даде целата земја Ханаан како вечен посед му беше дадено на Израел, а не на црквата.
2. „Евреите се убијци на Христос.“
Оваа изјава се користела низ вековите за да се оправда прогонството, депортацијата, дискриминацијата и масакрот на Евреите. Ова е обвинението дека целиот еврејски народ низ вековите е колективно одговорен за распнувањето на Христос.
А која е вистината? Вистина е дека никој - ниту Римјаните ниту Евреите - не можеше да го одземе животот на Исус. Исус му вели на апостол Петар, кој се обиде да го одбрани од апсење со својот меч: „Мислиш ли дека не би можел да го замолам Отецот да ми испрати дванаесет легии ангели сега?“ Матеј 26:53 Една римска легија има шест илјади војници, што значи вкупно седумдесет и две илјади ангели што треба да му бидат на располагање на Христос. А каква моќ е тоа е илустрирано со фактот дека само еден ангел убил сто седумдесет и пет илјади луѓе во асирскиот логор. (1 Цареви 19:35)
Никој не го одзел животот на Исус, ниту пак можеле. Исус доброволно и доброволно го дал својот живот, го положил како жртва за спасение на целото човештво. Сите ние грешниците сме виновни за смртта на Исус.
3. „Неговата крв нека биде на нас и на нашите деца.“
Ниеден народ не може да биде колективно одговорен за злосторства извршени во негово име од поединци во неговите редови. Тоа е спротивно на секој разум и христијанско учење. Криминалците кои ги извршиле злосторствата се одговорни. Денешните Германци не се одговорни за злосторствата на нацистите во Втората светска војна.
Оваа изјава често се користела за да се оправда најлошиот прогон и убивање на Евреите. Таквото толкување е апсолутна злоупотреба на Светото писмо. Оваа изјава може да се однесува само на одредена група луѓе, на оние кои го извикувале тоа, а не на сите Евреи.
И еврејската Библија и Новиот завет експлицитно ја отфрлаат колективната вина. „Родителите нека не бидат казнувани на смрт за своите деца, ниту децата за своите родители - секој нека биде казнет на смрт за својот грев.“ 5. Мојсеј. 24:16 „Таа душа што греши, таа ќе умре. Синот нема да ја дели вината на таткото, ниту таткото нема да ја дели вината на синот.“ Езекиел 18:20
Христијанската теологија воспоставува лична морална одговорност, а не етничка или наследна вина. Обвинувањето на еврејскиот народ за колективна вина ги крши основните библиски принципи на правдата.

4. „Синагога на Сатаната“
Оваа изјава се појавува само двапати во Новиот завет (Откровение 2:9 и 3:9) и не се однесува на целиот еврејски народ, туку на одредени локални противници на раната христијанска заедница во Мала Азија. Наместо да се разбере ова како порака до одредени лажни учители во Откровение, оваа изјава е извадена од контекст, алегорично протолкувана и злоупотребена како порака до сите Евреи од сите времиња. Бог завршил со Евреите и тие се тука за да бидат прогонувани. И тогаш не е ни чудо што еден млад човек кој се смета себеси за христијанин речиси ја запалил најголемата синагога во Мисисипи и сите свети книги во неа. Кога полицијата го уапсила и го прашала зошто го сторил тоа, тој одговорил: „Затоа што тоа е синагогата на Сатаната. Исус е Господ!“
Но, ова не е нашиот Нов завет. Во Новиот завет е напишано дека Исус е роден како Цар на Евреите, а за време на неговото прво јавно појавување оди во еврејската синагога, онаа во Назарет каде што пораснал, каде што ја чита книгата на пророкот Исаија и учествува во службата. Исус редовно учествувал и зборувал на службите во синагогите и во еврејскиот храм во Ерусалим. Преку еврејскиот народ, Исус Месијата, нашиот Спасител дојде кај нас. Исус е роден од еврејска девица. Сатаната го мрази Исус Месијата, затоа Сатаната го мрази еврејскиот народ. Сатаната е автор на антисемитизмот.
Не сите еврејски народи го отфрлија Христос, многумина го прифатија. Новиот завет ни беше напишан од Евреите кои го прифатија Исус, сите ученици беа Евреи, седумдесетте што Исус ги испрати на мисијата беа сите Евреи. Целиот Нов завет беше напишан од Евреи кои го прифатија Исус како Месија. Исус е Евреин по тело и националност, а целиот Нов завет е еврејски текст. Исус ѝ вели на Самарјанката (припадници на друг народ): „Зашто спасението е од Евреите“. Јован 4:22
Кога Исус повторно ќе дојде на земјата, тој нема да дојде во Ватикан, ниту во Цариград, ниту во Москва, ниту во Њујорк, ниту во Лондон или Париз, тој ќе дојде во Ерусалим.
5.Теологија на доминација
Во последно време постои учење кое можеме да го наречеме „Христос е Цар“ или Теологија на Доминион. Се заснова на постмилениумски поглед на есхатологијата (крајните времиња). Тие веруваат дека Исус ќе се врати на земјата дури откако неговите следбеници ќе го завршат големиот потфат за освојување на целиот свет и промена на социо-политичките услови за да се усогласат со некаков вид христијанско царство. Според ова разбирање, еврејскиот народ и нивниот завет со Бога биле избришани. Земјата Израел треба да се освои, а Ерусалим треба да биде седиште на оваа христијанска империја. Ова е изразито антисемитско учење. Тие веруваат во сите негативни работи против Евреите. Тие ја префрлаат вината врз еврејскиот народ за разни идеологии што се појавиле во светот, како што се комунизмот и социјализмот итн. И ги обвинуваат Евреите за фактот дека сè уште не успеале да го воспостават тоа христијанско царство. На овој начин тие ги отвораат умовите на многу христијански студенти за сите видови теории на заговор за Евреите.
Не велам дека секој што го застапува ова учење е антисемит, но тоа може да ги збуни и отруе умовите на многу обични верници.
Што нè учи Божјата Реч?
Нè учи дека кога Исус повторно ќе дојде, тој ќе го воспостави своето илјадагодишно Царство на земјата и тогаш ќе владее вистинска правда. И тогаш Евреите ќе го прифатат. „И така ќе биде спасен целиот Израел, како што е напишано: Од Сион ќе дојде Избавител и ќе ја отстрани секоја безбожност од Јаков.“ Рим. 11:26 „Врз домот Давидов и жителите на Ерусалим ќе излее дух на милост и молитва. И тие ќе гледаат кон мене, прободениот и ќе ридаат како оној што рида за единороден син.“ Захарија 12:10 И ќе речат: „Благословен е оној што доаѓа во името Господово.“ Матеј 23:24
Дотогаш, нашата мисија како верници не е да градиме никакво политичко христијанско Царство, туку да ги сакаме и прифаќаме сите луѓе, без оглед на националната и религиозната припадност, бојата на кожата и социјалниот статус, да го сведочиме Евангелието на сите народи, и Евреи и неевреи, да ги освоиме луѓето за Христос, да градиме ученици и да бидеме пророчки глас Божји во општеството.
„По нивните плодови ќе ги познаете.“
Можеме да препознаеме колку е добра една теологија по плодовите што ги произведува. А плодовите што ги донесоа овие погрешни и антисемитски учења се: непријателство, предрасуди и дискриминација кон еврејскиот народ, лишување или намалување на нивните граѓански права, лажни обвинувања и осуди, оправдување на изолацијата на Евреите во гета, присилни преобраќања, протерувања, убиства и етничко чистење од страна на крстоносците, погроми во Империјална Русија, масакри, масовни убиства на Евреи само затоа што се Евреи. Дури и Хитлер ги користеше книгите на Мартин Лутер, особено неговата книга „Евреите и нивните лаги“, за да го оправда Холокаустот, во кој шест милиони членови на еврејскиот народ беа убиени на најгнасен начин од страна на нацистите (што не е христијанска идеологија, туку паганска) во гасни комори и концентрациони логори за време на Втората светска војна.
Повик за понизност, испрашување и покајание
Прво на сите, треба да му пристапиме на еврејскиот народ со понизност. Ова е неопходно за да се поништи долгата историја на гордост што доведе до антисемитски учења и дејствија. Еврејскиот апостол Павле им пишува на нееврејските ученици на Христос вака: „Не фалете се (не бидете арогантни) со тие гранки. А ако се фалите, запомнете дека вие не го го храните коренот, туку коренот ве храни вас“ Рим. 11:18
Антисемитизмот во црквата погрешно и лажно го толкува и злоупотребува Светото Писмо, му носи срам на Христос и огромна болка и страдање на луѓето преку кои Бог донесе спасение на светот. Спротивставувањето не е напад врз црквата, туку чин на верност кон Бога.
Вистинското покајание води кон промена. Како Христови следбеници, ние сме повикани да сведочиме за Евангелието кое ги руши ѕидовите на непријателството и го помирува човештвото со Бога и едни со други. Отфрлањето на антисемитизмот не е прашање на избор, туку е од суштинско значење за да се живее според љубовта, вистината и правдата на Христос.
Кога црквата ги признава своите грешки, таа ја отвора вратата за Божјата благодат да дејствува. Во покајание велиме: „Ја гледаме и ја препознаваме болката и штетата што им ја предизвикавме на еврејскиот народ. Жал ни е и се каеме за тоа. Избираме подобар пат напред.“
Александар Витакиќ Icej Србија




Comments